Derde projectbezoek Klimaatbestendige Stad: programma

Projectentournee NKWK Klimaatbestendige Stad

Projectbezoek Nijmegen – donderdag 9 maart 2017, 09:00 – 17:30 uur – De Lindenberg, Nijmegen

P r o g r a m m a

Het projectbezoek staat in het teken van kennis en ervaringen uitwisselen en nieuwe kennisvragen inventariseren. We nodigen alle deelnemers dan ook uit om kennis, ervaring en vragen in te brengen. Vragen waar nog geen antwoord op is, nemen we mee in de kennisagenda die NKWK-KBS ontwikkelt. Klik hier om u direct aan te melden.

Ochtendprogramma

09.00 uur Inloop en ontvangst in De Lindenberg
09.30 uur Opening; welkom door Harriët Tiemens (wethouder Gemeente Nijmegen) en door Mathieu Gremmen (heemraad Waterschap Rivierenland); inleiding door Joke van Wensem (projectleider NKWK-KBS, Ministerie van Infrastructuur en Milieu)
10.00 uur Toelichting op het duurzaamheidsbeleid en klimaatadaptatieprojecten in Nijmegen door Ton Verhoeven (Beleidsadviseur Water en klimaatadaptatie, Gemeente Nijmegen)
10.20 uur In vier groepen bezoek aan klimaatadaptatieprojecten in Nijmegen en Beek
12.30 uur Lunch

Middagprogramma

13.30 uur Inleiding op het middagprogramma
13.40 uur Workshops ronde 1
14.40 uur Pauze
15.00 uur Workshops ronde 2
16.00 uur Plenaire terugkoppeling van de workshops
16.20 uur Reflectie en afsluiting
16.30 uur Borrel
17.30 uur Einde

U kunt voor het ochtendprogramma kiezen uit één van de volgende vier projectbezoeken:

  1. Hatert Klatert

    In deze wijk (bouwperiode 1955-1965) is de afgelopen jaren de regenwaterafvoer grotendeels afgekoppeld van het riool. Dit ging hand in hand met grootschalige herinrichting van het groen en verduurzaming en gedeeltelijke herbouw van woningen. Hatert was een van Nederlandse krachtwijken. Gemeente, woningbouwcorporaties en inwoners werken hierbij nauw samen, voor zowel het verbeteren van de leefomgeving, als voor energiebesparing en vergroten veiligheid.

  2. Afkoppelen en vergroenen in de binnenstad

    Hoe is de regenwaterafvoer af te koppelen in wijken met stenige openbare ruimte en hoe kun je die openbare ruimte ook vergroenen samen met bewoners? Dit is te zien tijdens een wandeling langs blauw-groene projecten in de stenige en reliëfrijke Nijmeegse Benedenstad (bouwperiode 1978-1983) en het oude winkelcentrum van Nijmegen.

  3. Regenwateroverlast in Nijmegen-Oost

    Nijmegen ligt op de westelijke uitloper van een stuwwal. In Nijmegen-Oost leidt heftige regenval snel tot wateroverlast in straten en binnen enkele bouwblokken. Samen met bewoners werkt Nijmegen aan oplossingen op particulier terrein en in de openbare ruimte wordt het riool- en het regenwatersysteem aangepast. Reconstructie van enkele bouwblokken biedt de komende jaren ruimte voor extra maatregelen.

  4. Water Werkt in Beek-Ubbergen

    Rondleiding in de buurgemeente Berg en Dal in het dorp Beek. Hier is vanaf 2000 gewerkt aan een bijzondere herinrichting van de openbare ruimte. Directe aanleiding waren problemen met wateroverlast door instromend hemelwater en beekwater vanaf de stuwwal van Nijmegen en verdroging van de omliggende natuurgebieden. Behalve het bovengronds halen van de beken zijn er tal van adaptatie maatregelen in het dorp toegepast zoals grootschalige afkoppeling in combinatie met waterberging in de parkzone. Bovendien is er een nieuwe beek aangelegd als ecologische verbinding van de bronbeken. Al deze maatregelen hebben vooral ook bijgedragen aan een aantrekkelijke en unieke woon- en leefomgeving.

Het middagprogramma bestaat uit de volgende 4 workshops die twee keer gegeven worden:

Workshop 1

Verbreed gemeentelijk rioleringsplan: hoe integreren we klimaatadaptatie in het gemeentelijk rioolbeleidsplan?

Thema : governance

Nijmegen heeft eind 2016 een nieuw verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan vastgesteld waarin klimaatadaptatie goed is verankerd. Niet alleen door in te gaan op de gemeentelijke watertaken, zoals het voorkomen van regenwater- of grondwateroverlast. Maar ook door ver vooruit te kijken naar een klimaatbestendige stad in 2050. Wat is nodig om dat doel te bereiken? Daarvoor gaat Nijmegen ontwikkelingsperspectieven per stadsdeel opstellen, die een goed beeld geven van de ruimtelijke processen die nodig zijn om een duurzame leefomgeving te creëren. Meer groen en water in de openbare ruimte zorgen voor vermindering van de negatieve effecten van klimaatverandering (hevige regenval, droogte en hittestress). Maar er moeten ook antwoorden komen op de transities van de stad. Energieneutrale woningbouw, schone en duurzame mobiliteit en nieuwe vormen van sanitatie en verwerking van regenwater hebben effect op de inrichting van de openbare en private ruimte. De uitkomsten uit de ontwikkelings-perspectieven worden opgenomen in de Omgevingsvisie van Nijmegen in 2019.

In deze workshop krijgt u een inleiding over hoe Nijmegen dit doet en van plan is te doen en wordt u vervolgens gevraagd in subgroepjes hierop te reageren en te vertellen hoe u dat in uw gemeente zelf doet en waar u tegenaan loopt.

Workshop 2

Burgers betrekken bij de Blauw-Groene Infrastructuur: de burger, regenwaterneutraliteit, ontharding en vergroening?

Thema: marketing en participatie

Nijmegen heeft onlangs een nieuw verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan vastgesteld. Nieuw is de ambitie die kortweg is te vangen in de term regenwaterneutraliteit, dat wil zeggen in 2050 geen regenwaterafvoer meer in de vuilwaterriolering. Dit wordt in Nijmegen ook vertaald in een begrotingsindicator. Deze ambitie wordt geschraagd door de ambitie de verstening van de stad, zowel de openbare ruimte als de particuliere eigendommen, te verminderen, onder meer via campagnes Groen Verbindt en Operatie Steenbreek. Want Nederland (en natuurlijk vooral dankzij de hoge urbanisatiegraad) scoort in Europa hoog op ‘imperviousness (zie: www.eea.europa.eu/data-and-maps/indicators/imperviousness-change/assessment). In fysieke zin is wel bekend wat er nodig is. Net als in veel andere steden is er in Nijmegen ervaring met gescheiden stelsels en met afkoppelen. En in nieuwbouwwijken (zoals VINEX Nijmegen Noord) komt een duurzaam (regen)watersysteem. Maar onze hamvraag is: wat is je strategie en concrete aanpak in de ‘bestaande stad’ . Hoe benader je de burgers? Wie zijn je relevante stakeholders? Hoe kom je tot een samenhangende strategie en aanpak?

In deze workshop krijgt u eerst een inleiding over de plannen en ideeën van de gemeente Nijmegen en gaat u vervolgens in subgroepjes hierop reflecteren.

Workshop 3

Regenwateroverlast Stadscentrum: naar sociaal gedragen en duurzame oplossingen

Thema: engineering

Nijmegen onderzoekt al 7 jaar oorzaken van regenwateroverlast sinds de hevige regenval van 2009. In hellende wijk Nijmegen–Oost is naast een hoge respons op onderzoek (enquêtes) ook een goed contact met de burgers ontstaan. Samen met hen zijn we de problemen aan het oplossen en neemt de gemeente maatregelen in de openbare ruimte en de burgers beschermen hun eigen huis en tuin.

Voor het hellende centrum van Nijmegen is vastgesteld waar de problemen (kunnen) optreden, maar is de respons veel lager in de onderzoeken. Het nemen van maatregelen hier is ook veel moeilijker, omdat er ondergronds veel drukte is (archeologie en kabels&leidingen) en bovengronds alles toegankelijk moet zijn (weghalen dus van stoepranden en drempels bij winkels).

In de workshop gaan we nadenken over het oplossen/verminderen van de waterproblemen in het centrum. We willen kijken welke stakeholders een rol spelen, wat de effecten zijn/impact is van de wateroverlast en hoe we gezamenlijk met ondernemers en bewoners de problemen kunnen gaan aanpakken.

In deze workshop krijgt u eerst een inleiding over de plannen en ideeën van de gemeente Nijmegen en gaat u vervolgens in subgroepjes hierop reflecteren.

Workshop 4

Regionale klimaatadaptatiestrategie: hoe geef je deze stip op de horizon kracht en inhoud?

Thema: regionale samenwerking

Op 2 juni 2016 hebben de bestuurders van 7 gemeenten (Nijmegen, Beuningen, Wijchen, Heumen, Druten, West Maas en Waal en Berg en Dal), Waterschap Rivierenland en Provincie Gelderland groen licht gegeven voor het opstellen van een vervolgaanpak van regionale samenwerking op het gebied van klimaatadaptatie. Het doel van de samenwerking is om een Regionale Adaptatie Strategie (RAS) te ontwikkelen die fungeert als gezamenlijke visie voor het beleid en handelen per gemeente.
In de regionale samenwerking zijn twee sporen: ten eerste het opstellen van de RAS en ten tweede een inspiratie spoor. Beide sporen lopen parallel en versterken elkaar. Voor de lange termijn dient de RAS als kapstok waar (lokaal) beleid en handelen zich voor de eerst komende jaren op kunnen richten, om in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust te zijn.

In deze workshop krijgt u eerst een inleiding over de plannen en de ambities van de regionale samenwerking en gaat u vervolgens in subgroepjes aan de slag met de verdere uitwerking hiervan.

Locatie en bereikbaarheid

Het projectbezoek start en eindigt in De Lindenberg aan de Ridderstraat 23 te Nijmegen. Deze locatie is goed met het openbaar vervoer te bereiken. Vanaf Centraal Station Nijmegen loopt u in een kwartier naar De Lindenberg. De routebeschrijving kunt u vinden op de website van de Lindenberg (locatie centrum), of verkrijgen via Google maps.

Aanmelden

U kunt zich aanmelden via het volgende formulier. De dag is bedoeld voor professionals die in het ruimtelijke en fysieke domein werkzaam zijn. Deelname is kosteloos, maar niet vrijblijvend. U dient zich vooraf aan te melden. Dit kan tot en met vrijdag 24 februari. Wacht niet te lang, want er is maar plaats voor 100 deelnemers.

U kunt bij uw aanmelding twee voorkeuren opgeven zowel voor de projectbezoeken in de ochtend als voor de eerste én de tweede ronde workshop in de middag. Wij proberen aan uw wensen te voldoen. Mocht er onvoldoende plaats zijn, dan wordt u geplaatst bij een ander projectbezoek of workshop.

Voor vragen over het programma kunt u contact opnemen met de NKWK onderzoekslijn Klimaatbestendige Stad: nkwk-kbs@waterenklimaat.nl.