Meer onderzoek en monitoring

Sessie 2C: CO2 in zoet en zout water

Wateren kunnen CO2 uitstoten of opnemen. Dit is afhankelijk van meerdere factoren, zoals beschikbaarheid van nutriënten en productiviteit. De Noordzee neemt CO2 op, dit zorgt voor verzuring en verstoort het ecosysteem. Of zoete wateren CO2 uitstoten of opnemen is nog onbekend. Meer onderzoek en betere monitoring is nodig.

Welkom en opening door Jef Huisman

CO2 in zoet water – Jolanda Verspagen

Zolang we het niet meten, weten we niet of Nederlandse wateren CO2 opnemen of uitstoten.

Zoete systemen ontvangen grote hoeveelheden koolstof van land, waarvan een groot gedeelte wordt omgezet naar CO2. Er bestaat een grote variatie aan CO2-concentraties in zoetwater systemen. Nutriënten beschikbaarheid en productiviteit zijn belangrijke factoren die de CO2-concentraties in zoete wateren sturen. Nutriëntarme systemen stoten CO2 uit, terwijl nutriëntrijke systemen met algenbloei CO2 opnemen.

De invloed van stijgende CO2-concentraties op zoete wateren is moeilijk te voorspellen, maar in nutriëntrijke systemen verwachten we meer bloei van (blauw)algen en groei van waterplanten. We weten niet of Nederlandse zoete wateren koolstof opslaan of uitstoten, maar we kunnen een betere inschatting maken als naast pH ook alkaliniteit gemonitord wordt.

De pH-dynamiek van de Noordzee – Steven van Heuven

De oceanen verzuren doordat ze CO2 uit de atmosfeer opnemen, dit kan grote gevolgen hebben voor het ecosysteem. In de Noordzee zijn er verschillende factoren die de pH beïnvloeden: behalve een toename in opgelost CO2 spelen veranderingen in het buffervermogen (alkaliniteit) ook een grote rol. Onderscheid maken tussen deze factoren kan alleen door middel van meer metingen (frequent, langjarig en op meerdere locaties) en door nauwkeurige metingen aan het CO2-systeem (DIC, ALK, pH, pCO2). Dit soort metingen worden momenteel niet verricht, maar opname van kwalitatief goede metingen in het MWTL (Monitoring Waterstaatkundige Toestand des Lands) zal tot verbetering van begrip van het systeem leiden.

Koolstof in zoet en zout water – Anna de Kluijver

De export van koolstof van land via zoete systemen naar de zee is toegenomen door menselijke invloed. Rivieren en estuaria stoten CO2 uit en transporteren behalve CO2 ook nutriënten naar de zee. Hoge nutriëntenconcentraties in zee kunnen leiden tot meer productiviteit (hogere pH), maar ook tot verhoogde afbraak en een lager buffervermogen (lagere pH). Rivieren en estuaria moeten gemonitord worden om te achterhalen hoeveel CO2 ze uitstoten. Er kunnen wel al maatregelen worden genomen om CO2-transport naar de zee te verminderen, zoals het herstellen van aquatische (kust)vegetatie (door opslag van CO2 en nutriënten), en het terugdringen van eutrofiëring en erosie.

Verzuring van de Noordzee – Rob Berbee

OSPAR houdt zich bezig met de bescherming en conservering van de noordoost Atlantische Oceaan. Binnen OSPAR is in de HASEC commissie (Hazardous Substance Comittee) in 2016 melding gedaan dat Nederland verzuring van de Noordzee gaat oppakken. Rijkswaterstaat is bereid watermonsters van de Noordzee te leveren (als onderdeel van het MWTL). De beleidsvragen van Rijkswaterstaat zijn: wat is de impact van verzuring op mariene organismen; wat is het verloop van kalk (buffervermogen?) in rivieren; en wat gebeurt er in de overgang van zoet naar zout water?

Henk Merkus: “I&M/DGRW is bereid de kosten van analyses van de door RWS verzamelde monsters te financieren”.

Er is afgesproken in een werkgroep te overleggen wat er moet gebeuren om:

  • de monitoring van en het onderzoek naar CO2 in Nederlandse zoute wateren van de grond te krijgen (initiatief UvA);
  • een meetprogramma voor CO2 en temperatuurstijging in de Noordzee op te stellen (initiatief DGRW en RWS).

Ook wordt er in de werkgroep gekeken welke partijen hierbij betrokken willen zijn.

 

Organisatie en sprekers

Jef Huisman
Henk Merkus
Jolanda Verspagen

Sprekers:
Jef Huisman – Universiteit van Amsterdam
Jolanda Verspagen – Universiteit van Amsterdam
Steven van Heuven – Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee
Anna de Kluijver – Universiteit Utrecht
Rob Berbee- Rijkswaterstaat WVL, afdeling Waterkwaliteit

Tekst verslag: Jolanda Verspagen