Van concept naar meetbare indicatoren

Sessie 2A: Veerkrachtige ecosystemen grote wateren

Veerkrachtige ecosystemen in grote wateren zijn beter bestand tegen dreigingen als klimaatverandering en zeespiegelstijging. Het concept veerkracht blijft abstract en daarom is er grote behoefte naar de vertaling naar concrete meetbare indicatoren. Een werkgroep werkt aan deze behoefte.

Om de unieke waternatuur in de grote wateren in Nederland te behouden moeten ecosystemen bestand zijn tegen bedreigingen. Bijvoorbeeld als gevolg van klimaatverandering en zeespiegelstijging. Veerkrachtige ecosystemen verbeteren de kwaliteit van de leefomgeving en geven duurzaam gebruik en beheer een impuls.
In deze sessie stelden we onszelf twee vragen:
1) Wat zijn precies de factoren die de veerkracht, productiviteit en diversiteit van deze veelal sterk verstoorde systemen bepalen?
2) hoe zorgen we ervoor dat beleid en beheer (die vele doelen dienen) ook daadwerkelijk leiden tot een hogere veerkracht?

In korte inleidende presentaties gaf Joost Backx (Rijkswaterstaat) allereerst een korte terugblik sinds de vorige conferentie en Jeroen Veraart (WUR) een overzicht van de lopende activiteiten. Er blijkt een grote behoefte aan het operationaliseren van het concept veerkracht, oftewel het vertalen naar concrete meetbare indicatoren. Op basis van deze behoefte is inmiddels een werkgroep (community of practice) gerealiseerd om nauwer samen te werken en kennis te delen. Er wordt veel ecologisch onderzoek in Nederland gedaan naar (stuur)factoren die ecologisch functioneren van Rijkswateren bepalen. Echter, de analyse van deze stuurfactoren in samenhang (helemaal in samenhang met economisch medegebruik) gebeurt in veel mindere mate. Ook zijn toepassingen van ‘veerkracht’ in systeemanalyse, beheer en monitoring nu nog schaars.

Veerkracht in relatie tot ecologie is vooral balanceren tussen toestand en dynamiek – Arie Vonk, UvA

Arie Vonk (UvA) presenteerde een casestudie naar de stuurfactoren voor ecologische ontwikkeling in het Markermeer. Hieruit kwam naar voren dat het beleid moet meebewegen met de dynamiek van deze systemen. Als laatste spreker schetste Marjolein Sterk (WUR) een algemeen kader over hoe een volgende stap kan worden gezet. Op basis van potentiële kwantitatieve doelen en indicatoren voor veerkracht kan een algemeen theoretisch denkraam voor veerkracht in grote wateren worden ontwikkeld. In een vergelijking met een bestaand model voor het Victoriameer werd duidelijk hoe verschillende stuurfactoren zich tot elkaar verhouden en waar de mogelijkheden tot sturen liggen. Deze aanpak sluit aan bij de zeven principes die door het ‘Stockholm Resilience Centre’ zijn opgetekend om de relaties in sociaalecologische systemen in kaart te brengen.

Niets is blijvend, behalve de verandering. – Marjolein Sterk, WUR

Het tweede deel van de sessie werd gebruikt om de deelnemers actief om input te vragen hoe we verder kunnen gaan. Middels een discussie en het invullen van een enquêteformulier is deze input verzameld. De uitwerking hiervan zal tijdens de volgende bijeenkomst van de werkgroep worden besproken.

 

Organisatie en sprekers

Harm van der Geest (UvA)

Tekst verslag: Harm van der Geest (UvA) en Joost Backx (RWS)

Sprekers:
Joost Backx – RWS
Jeroen Veraart – Wageningen Environmental Research
Arie Vonk – UvA
Marjolein Sterk – WUR