Hoe stuur je het water?

Onderzoekslijn Slim Watermanagement

Droge akkers en ondergelopen wegen. We hebben de laatste jaren steeds meer te maken met droogte, maar ook met wateroverlast. ‘Met Slim Watermanagement kijken we hoe we het water in Nederland zo goed mogelijk kunnen sturen en verdelen, om droogte en overlast zo veel mogelijk te voorkomen’, vertelt Bas de Jong. De Jong werkt bij Rijkswaterstaat en is trekker van de onderzoekslijn Slim Watermanagement.

Foto: Femke Jansen (WUR)

Slim Watermanagement gaat over operationeel waterbeheer; hoe kunnen we de bestaande waterinfrastructuur zo optimaal mogelijk benutten om overlast en schade te voorkomen? Daarnaast gaat slim watermanagement ook over energie. ‘We pompen eindeloos veel water naar zee en dit kost veel energie. Door na te denken over hoe we dit proces beter in kunnen richten, kunnen we het energieverbruik en daarmee de kosten beperken’, legt Bas de Jong uit.

Een lijn én een programma
De Jong benadrukt dat het belangrijk is om onderscheid te maken tussen het Slim Watermanagement programma en de onderzoekslijn. Met het programma wordt invulling gegeven aan de maatregel Slim Watermanagement uit het Deltabesluit. Hiervoor wordt bestaande kennis toegepast op specifieke vraagstukken rondom operationeel waterbeheer.

De onderzoekslijn, die al actief is sinds het ontstaan van NKWK, richt zich minder op de uitvoering en meer op kennisontwikkeling en innovatie. ‘We hebben een aantal fundamentele kennisontwikkelingsvraagstukken op het gebied van slim watermanagement. Het ligt voor de hand om deze, in samenwerking met verschillende partijen, op te pakken in een onderzoekslijn’, vertelt De Jong.

Een stip op de horizon
De droogte van de afgelopen zomers en de toename van piekbuien, maken het duidelijk dat slim watermanagement, en daarmee de kennisontwikkeling op dit gebied, de komende jaren steeds belangrijker wordt.

Daarom wordt binnen de onderzoekslijn gewerkt aan een kennisagenda waarin helder beschreven wordt wat de kennisvragen- en opgaven op het gebied van droogte, wateroverlast en energieverbruik, voor de komende jaren zijn. De Jong: ‘Met deze kennisagenda willen we laten zien waar wij denken dat Slim Watermanagement zich de komende jaren heen beweegt; een stip op de horizon zetten.’ Deze stip maakt het makkelijker om concreet te maken welke stappen gezet moeten worden om de stip te bereiken en welke kennisvragen daarbij komen kijken.

Onderzoek naar verdamping
De trots van de onderzoekslijn is het SWM-EVAP onderzoek. ‘Het is een prachtig onderzoek en het feit we hiervoor een NWO-subsidie in de wacht hebben weten te slepen, is een groot compliment voor de onderzoekers’, vertelt De Jong enthousiast. Dit onderzoek, waaraan een PhD-er en een postdoc werken, richt zich op de ontwikkeling van een verbeterd monitoring- en voorspelsysteem voor verdamping en afgeleide grootheden als bodemvocht en waterstanden. In droge periodes is verdamping een belangrijke factor in de totale waterbalans en daarmee voor het peilbeheer. Verdamping is lastig te meten en te voorspellen, terwijl het voor operationeel waterbeheer heel belangrijk is om hier rekening mee te houden.

Met het SWM-EVAP onderzoek is een model ontwikkeld waarmee op basis van historische meetwaarden en kansverdeling verwachtingen kunnen worden opgesteld. De Jong: ‘Dit noemen we een probabilistisch model. Binnen de waterveiligheid worden dit soort modellen al veel gebruikt, maar voor droogtevraagstukken in watermanagement is dit iets nieuws.’ Zo’n model is belangrijk, omdat het de mogelijkheid biedt eerder in te spelen op grootschalige verdamping op grote wateroppervlakten.

Mee in de energietransitie
Het SWM-EVAP onderzoek is in volle gang. De eerste resultaten zijn tijdens de NKWK conferentie van 2019 gedeeld. Ondertussen ondersteunt de onderzoekslijn Slim Watermanagement het initiatief van de TU Delft, NWO, HKV en Rijkswaterstaat om een promotieonderzoek te starten naar energieverbruik in watermanagement. Het is nog niet zeker of dit onderzoek door kan gaan, maar De Jong heeft goede hoop. ‘Dit onderzoek is heel belangrijk, want een grote vraag is hoe we in watermanagement om moeten gaan met de overgang naar duurzame energie. Dit heeft namelijk invloed op het aanbod van elektriciteit’, ligt De Jong toe. ‘Wat betekent dat? Hoe gaan we daarmee om? En hoe kunnen we kosten besparen?’

Inspelen op wat komen gaat
De Jong vertelt waarom de onderzoekslijn Slim Watermanagement volgens hem zo belangrijk is: ‘De toekomst kunnen we niet voorspellen, maar door de meest recente wetenschappelijke inzichten, en daarmee zekerheden én onzekerheden, mee te nemen in onze verwachtingen op het gebied van water, kunnen we beter inspelen op de uitdagingen die komen gaan’.