Duurzaam beheer van de grote wateren

De grote wateren in Nederland bevatten unieke natuur. Om die te behouden is een ecologisch veerkrachtig systeem nodig dat bestand is tegen klimaatverandering en zeespiegelstijging.

Nederland heeft zes grote wateren: het rivierengebied, de Zuidwestelijke Delta, het kustgebied, het Waddengebied, het IJsselmeer en de Noordzee. Het ecosysteem in deze wateren staat onder druk door het vergroten van de waterveiligheid en het verruimen van vaarwegen. Natuurlijke ecologische, morfologische en waterloopkundige processen zijn veranderd, of aan banden gelegd. Hoe kunnen we de sterk beïnvloede, soms zelfs kunstmatige watersystemen duurzaam beheren?

grotewateren
Foto: Siebe Swart / Hollandse Hoogte

Enerzijds hebben ecologische en waterloopkundige processen ruimte en tijd nodig, zodat de natuur zich kan aanpassen aan de nieuwe situatie. Anderzijds staan beheer- en onderhoudsmaatregelen soms haaks op de ontwikkelingsrichting van deze natuurlijke processen. Klimaatverandering voegt een extra dimensie toe aan dit vraagstuk. Door extremere neerslag, meer droogte, zeespiegelstijging en opwarming van de watersystemen veranderen de natuurlijke omstandigheden. Hoe komen we, ondanks al deze veranderingen, tot ecologisch veerkrachtige systemen in de Nederlandse grote wateren? Verdiepende vragen om te komen tot dit antwoord zijn:

  • Hoe kunnen termen als meebewegen met de natuur, veerkracht, natuurlijke processen en condities en ruimte worden gedefinieerd? En wat is hun onderlinge verhouding?
  • Kan beleid sturen op meebewegen, veerkracht, condities en ruimte?
  • Zo ja, wat zijn daarvoor effectieve doelstellingen, normen en prestatie-indicatoren en zijn die te vertalen in concrete maatregelen voor het hier en nu? En hoe meten we de effectiviteit van die maatregelen?

Staatssecretaris Van Dam geeft aan dat het gedachtengoed over meebewegen met de natuur en natuurlijke condities wordt meegenomen in de te ontwikkelen integrale gebiedsagenda’s voor de grote wateren gericht op de langere termijn (2050). Het ministerie van IenM neemt de lead voor deze gebiedsagenda’s waar rijk en regio aan bijdragen.

Doet u onderzoek, of bent u betrokken bij een project dat aansluit bij deze onderzoekslijn? Neem dan contact op met Joost Backx / joost.backx@rws.nl