Kenniskrant voor een Klimaatbestendige Stad

Droge Kost

Gezond bodemleven zorgt voor een goede bodem

De structuur en de samenstelling van een bodem zijn van groot belang voor het infiltreren en vasthouden van water. Ook het bodemleven speelt een cruciale rol, doordat het de bodem losmaakt, humus toevoegt en verontreinigingen verwijdert. Het actief stimuleren van het bodemleven is een goede maatregel tegen droogte.

Dat staat in het onderzoeksrapport ‘Goede grond voor een duurzaam watersysteem’ dat in 2015 is uitgebracht door de stichting Onderzoek Waterbeheer (STOWA). De structuur van een optimale bodem moet losjes zijn, met poriën tussen de korrels waarin water makkelijk kan infiltreren. De samenstelling van voedingsstoffen en mineralen – en de hoeveelheid – bepalen de bodemkwaliteit en bij voldoende organische stoffen kunnen planten groeien. Wortels van planten en graafgangen van bodemleven zorgen er ook voor dat water makkelijk in de bodem kan wegzakken. Goede gravers zijn pendelaars: regenwormen die verticale tunnels in de bodem maken tot wel een meter diep.

Humus werkt als een spons

Humus is organisch materiaal; het levert veel voedingsstoffen aan de bodem. Daarnaast houdt het ook goed water vast en werkt het als een spons. Uit onderzoek in de landbouw blijkt dat grond met weinig humus eerder last heeft van verdroging. Een goede bodem bevat voldoende water bij droogte en kan tevens een teveel aan water afvoeren. Daarom is een goede balans nodig tussen de hoeveelheid humus en bodemdeeltjes. Ter indicatie: voor de landbouw wordt gestreefd naar vier tot acht procent organische stof. Onder invloed van zuurstof verdwijnt humus uit de bodem en daarom moet het continue worden aangevuld. Ook daarin spelen wormen en ander bodemleven een belangrijke rol. Ze brengen organisch materiaal, zoals bladeren en compost, in de bodem en verteren het daar tot humus.

Meer aandacht voor bodemkwaliteit

“In stedelijk gebied zou veel meer aandacht moeten zijn voor de bijdrage die de bodem en het bodemleven leveren aan meer en gezonder groen en het verwijderen van verontreinigingen”, zegt Bjartur Swart van Earth Care Solutions. Bacterieculturen in de bodem kunnen allerlei verontreinigingen, zoals olie, opruimen door ze om te zetten naar koolstofdioxide en water. “Nu wordt er een verschralingsbeheer gevoerd door groen te planten dat weinig afval oplevert”, zegt Swart. “De bodem heeft dat soort afval juist nodig.” Daarnaast kunnen gemeenten en waterschappen de bodem verbeteren aan de hand van een aantal vuistregels: zorg voor minder verharding, meer beplanting, laat organisch materiaal zo veel mogelijk liggen en voorkom bodemverdichting. Verder pleit Swart voor onderzoek naar stedelijke bodems: “Want op dit moment is er nog maar over weinig bekend, terwijl juist de bodem enorm kan bijdragen aan een schone en klimaatbestendige stad”.

Achtergrondinformatie, onderzoeken en bronnen

Lees verder over hitte, droogte of wateroverlast in de stad.