Kenniskrant voor een Klimaatbestendige Stad

Droge Kost

Regels voor koelwater beschermen natuur

Energiecentrales gebruiken oppervlaktewater om te koelen. Het water dat ze weer lozen, is met ongeveer zeven graden opgewarmd. In droge periodes kan dit problemen opleveren voor de flora en fauna in het oppervlaktewater. Regelgeving en normen voor lozing van koelwater beschermen de natuur.

Een watertemperatuur boven de 25 ˚C kan stress veroorzaken bij vissen. Onder invloed van klimaatverandering zal de temperatuur in grote rivieren toenemen. Droogte speelt hierbij een belangrijke rol. De Internationale Commissie ter Bescherming van de Rijn (ICBR) heeft in 2014 berekend wat de gevolgen van klimaatverandering kunnen zijn voor de watertemperatuur in de Rijn. De gemiddelde watertemperatuur in augustus zal in de periode 2021-2050 met 1,5 ˚C stijgen ten opzichte van de referentie­periode 2001-2010. In de periode 2071-2100 zal de watertemperatuur 3,5 ˚C hoger zijn. “Met een stijging van 1,5 ˚C loopt een centrale sneller tegen lozingsnormen aan, met als gevolg dat de capaciteit moet worden teruggeschroefd”, zegt Dju Bijstra van Rijkswaterstaat. “Dat geldt alleen als de vraag naar elektriciteit vanuit centrales niet verandert, want naar verwachting zullen wind- en zonne-energie de druk op energie­centrales in de zomer verlagen.”

Energiecentrales vaker aan zee

Een water­temperatuur boven de 25 ˚C kan stress veroorzaken bij vissenEen koeltoren kan voorkomen dat een centrale moet terugschakelen in capaciteit wanneer minder geloosd mag worden. Nadeel is dat een koeltoreninstallatie duurder is in gebruik en deze vorm van koeling meer koolstofdioxide uitstoot. Een betere oplossing is om de warmte van het water te gebruiken voor andere industrieën en het verwarmen van woningen.
Energiecentrales worden de laatste jaren vaker aan de kust gebouwd. Ze lopen hier minder snel tegen lozingsnormen aan, omdat de opwarming beperkt blijft als gevolg van het grote volume aan zeewater en grotere menging. Naast de beschikbaarheid van veel water is ook de ligging van de centrale ten opzichte van het netwerk en gebieden met een groot stroomverbruik van belang.

Normen voor lozen van koelwater

Sinds 2005 worden de volgende normen en regels gehanteerd voor lozing van koelwater om ecologische schade in oppervlaktewater te voorkomen:

  • De mengzone – het gebied waar lozingswater met het opper­vlakte­water mengt en waar de temperatuur 30 ˚C of meer is – mag niet te groot zijn, zodat vissen veilig kunnen passeren. Het maximum is 25 procent van de rivier.
  • Het gebied buiten de mengzone mag na volledige menging maximaal 3 ˚C (zoet water) of 2 ˚C (zout water) opwarmen:
    • De maximumtemperatuur voor water voor karperachtigen (bijna alle Nederlandse zoete wateren) is vastgesteld op 28 ˚C
    • De maximumtemperatuur voor water voor schelpdierachtigen (zout water) is vastgesteld op 25 ˚C
  • Onttrekking van koelwater uit het oppervlaktewater mag niet leiden tot grootschalige inzuiging van vissen en vissenlarven.

Achtergrondinformatie, onderzoeken en bronnen

Lees verder over hitte, droogte of wateroverlast in de stad.