Rivieren

Nederland is een rivierenland. De rivieren zijn getemd, maar de fysische processen in het water gaan hun eigen gang. Welke effecten hebben die op de langere termijn?

De Nederlandse rivieren zijn bijna allemaal bedijkt. Dat wil niet zeggen dat er geen dynamiek meer is in de rivieren en hun uiterwaarden. Na hoogwater is de bodem van de rivier veranderd en is er sediment afgezet op de uiterwaarden. Andere processen gaan langzamer, bijvoorbeeld het aanpassen aan zeespiegelstijging en afvoerwijzigingen door klimaatverandering. Wat zijn de gevolgen van die aanpassingen? Hoe kunnen we daarop inspelen? Om antwoord op die vragen te kunnen geven, is meer kennis nodig over het gedrag van rivieren op de langere termijn.

Rivieren
Foto: Flip Franssen / Hollandse Hoogte

De uitdaging is om te garanderen dat het Nederlandse riviersysteem stabiel blijft gedurende een lange periode (50-150 jaar). Veiligheid staat hierbij voorop, maar ook scheepvaart en natuur moeten optimaal kunnen profiteren van de rivieren. De vergaarde kennis over het gedrag van rivieren, leidt tot duurzame beheersmaatregelen. Deze maatregelen spelen zo goed mogelijk in op het natuurlijke gedrag van de rivieren – building with nature – en hebben zo min mogelijk negatieve effecten op de lange termijn.

Het onderzoeksplan dat deze uitdagingen aangaat, bestaat uit zeven clusters: langetermijn-rivierrespons; benedenrivieren; sedimentbudget; rivier-ecosystemen; heterogeniteit en dynamiek van de ondergrond; duindynamiek en sortering; fundamenteel modelleren. De onderzoekslijn Rivieren sluit aan bij diverse nationale en internationale onderzoeken, zoals het Interreg-programma ‘Building With Nature’, waarin voorbeelden van bouwen met de natuur worden verzameld en geëvalueerd op hun succesfactoren, en het Horizon 2020 programma ‘DANUBIUS-RI’, een grootschalig Europees centrum voor geavanceerd onderzoek naar rivier- en zeesystemen.

Wilt u meer weten over Rivieren? Neem contact op met Ralph Schielen / ralph.schielen@rws.nl of met Hans Middelkoop / h.middelkoop@uu.nl