Programma projectbezoek Alkmaar

Het vijfde projectbezoek in de projectentournee Klimaatbestendige Stad vindt plaats in Alkmaar. De organisatie heeft een afwisselend programma samengesteld waarin u te weten komt hoe Alkmaar werk maakt van een klimaatbestendige stad. In de ochtend bezoekt u drie locaties waar u leert hoe Alkmaar omgaat met De effecten van groen voor klimaat en beleving, Regenwater in de kolkloze wijk en Materiaalgebruik in relatie tot beheer en onderhoud. In de middag staat kennisdeling centraal in vier themasessies: Voordelen van een overheids-NV, Effectieve uitvoering van omgevingsvisies en klimaatadaptatie, Praktische toepassing van de klimaatatlas HHNK en Vraaggestuurd onderzoek voor een klimaatbestendige stad.

Projectbezoek Alkmaar, woensdag 11 oktober 2017, 09:00 – 17:30 uur, AFAS Stadion, Alkmaar. Vanaf het treinstation van Alkmaar rijden bussen naar het AFAS stadion (halte Stadionweg) en weer terug.

Programma

9:00 – 9:30 uur Inloop

Welkom en inleidingen

9:30 – 9:45 uur Opening en welkom door Joke van Wensem
Welkom en statement door wethouder Jan Nagengast
Welkom en statement door heemraad Rob Veenman
9:45 – 9:55 uur Inleiding NKWK en op de dag
Toelichting NKWK onderzoekslijn Klimaatbestendige Stad en focus op dit projectbezoek
9:55 – 10:15 uur Inleiding klimaatbestendigheid in de regio en wijk De Hoef
Gezamenlijke inleiding door Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier en Stadswerk072 over aanpak klimaatbestendigheid in de regio Alkmaar en in de wijk De Hoef

Projectbezoek

10:30 – 12:30 uur Bezoek aan 3 locaties in de wijk De Hoef (toelichting zie hieronder)
12:30 – 13:30 uur Lunch

Middagprogramma

13:30 – 13:40 uur Plenaire inleiding
Doel, toelichting en praktische zaken

Themasessies ronde 1

13:40 – 14:40 uur 1. Voordelen van een overheids-NV
2. Effectieve uitvoering van omgevingsvisies en klimaatadaptatie
3. Praktische toepassing van de klimaatatlas HHNK
4. Vraaggestuurd onderzoek voor een klimaatbestendige stad
14:40 – 15:00 uur Pauze

Themasessies ronde 2

15:00 – 16:00 uur Thema’s gelijk aan ronde 1
16:00 – 16:20 uur Plenaire terugkoppeling
Kenniswerkers melden terug uit 4 sessies in pitch
16:20 – 16:30 uur Plenaire afsluiting
Afsluiting en vooruitblik volgende projectbezoeken en kennisagenda
16:30 – 17:30 uur Borrel

Informatie over de excursie in de ochtend

In de ochtend neemt u kennis van praktijkcases, wisselt u kennis en ervaringen uit en doet u inspiratie op voor uw eigen praktijk. Iedere groep bezoekt drie locaties met een eigen thema. U kunt deze locaties vinden op de plattegrond.

Thema: De effecten van groen voor klimaat en beleving

De toenemende verstedelijking en verharding van het grondoppervlak heeft niet alleen gevolgen voor de wateropgaven maar leidt ook tot hogere temperaturen in de stad. Dit effect wordt versterkt door de klimaatverandering. Stedenbouwkundige oplossingen met meer groen en water, minder verharding leidt niet alleen tot een verlaging van de temperatuur in de stad, maar zorgt ook voor een prettige leefomgeving.

In de Hoef is niet alleen gekeken wat het effect is van groen ten aanzien van klimaatbestendigheid, maar ook hoe bewoners groen ervaren en beleven. In de Hoef is een bewuste keuze gemaakt om de kwaliteit en diversiteit van het groen te verhogen door bijvoorbeeld meer kleurrijke vegetatie te kiezen in plaatse van de standaard grasvegetatie.

Spreker: Paul Weidema (projectleider groen)

Thema: Regenwater in de kolkloze wijk

Door de klimaatverandering vallen er vaker zware regenbuien. Het huidige rioolstelstel is hierop niet ontworpen en kan de grote hoeveelheden neerslag niet meteen op alle plaatsen verwerken. Ook de droge perioden nemen toe. Naast soms snel afvoeren bij zware buien, moet er dus ook een hoeveelheid water langer vastgehouden worden. Door de stijging van de zeespiegel en periodes van droogte rukt daarnaast het zoute water op in de bodem.

In de Hoef is gekozen voor een kolkloze wijk, waarbij een speciaal hemelwatersysteem is aangelegd van waterdoorlatende goten, waterdoorlatende bestrating, infiltratieriolen, wadi’s en overstort-voorzieningen. Tevens is goed nagedacht hoe de ondergrondse- en bovengrondse infrastructuur als één systeem kan functioneren, wat weer bijdraagt aan de totale beschermingsniveau van de wijk tegen wateroverlast en watertekort.

Spreker: Hans van den Berg (senior beheerder riolering en stedelijk water)

Thema: Materiaalgebruik in relatie tot beheer en onderhoud

Gemeente Alkmaar heeft duurzaamheid hoog in het vaandel staan. Duurzaamheid heeft vooral invloed bij de planvorming en de effecten op de natuur, landschap, gezondheid en leefomgeving. Eén van de vele duurzaamheidsaspecten is materiaalgebruik, waarbij niet alleen wordt gekeken dat het duurzaam wordt ingekocht, maar dat het ook op een duurzame manier beheerd en onderhouden kan worden.

Spreker: Otto van der Wal (senior projectleider riolering)

Informatie over themasessies in de middag

In de middag delen we kennis en inventariseren we kennisvragen. Dat doen we in vier thematische sessies in twee ronden van elk een uur. De sessies in de tweede ronde zijn identiek aan de eerste ronde.

Thema 1: Voordelen van een overheids-NV

Het unieke aan Stadswerk072 is dat zij het beheer van de openbare ruimte volledig uit handen nemen voor Alkmaar: ze dragen niet alleen zorg voor de uitvoering, maar ook de beleidsvorming (hoge knip). Beleid en uitvoering zitten dus in één hand. Hoe is deze uitvlechting tot stand gekomen? Welke afspraken zijn gemaakt? Wat zijn en waren de uitdagingen? Welke voordelen heeft de hoge knip voor de gemeente opgeleverd ten aanzien van onderwerpen zoals klimaatadaptatie? Wat zijn de toekomstige ontwikkelingen? In deze themasessie lichten wij dit toe aan de hand van een aantal voorbeelden, gevolgd door discussie.

Thema 2: Effectieve uitvoering van omgevingsvisies en klimaatadaptatie

Alkmaar heeft stevig ingezet in zijn omgevingsvisie op de thema’s binnenstedelijke transformatie, energietransitie en klimaatadaptatie. Een belangrijke opgave is niet alleen hoe je je water- en klimaatopgave integraal vertaalt in de omgevingsvisie, maar ook in je bestemmingsplan. En hoe vertaal je de opgaven praktisch door in de omgevingsvergunning? Dat vraagt participatie en cultuurverandering, van de gemeente en van bewoners. Tijdens de workshop onderzoeken we op welke wijze de uitvoering effectiever kunnen maken: stimuleren, onderhandelen of toch via keiharde regelgeving?

Thema 3: Praktische toepassing van de klimaatatlas HHNK

De temperatuur stijgt, de zeespiegel stijgt, extreme neerslag komt steeds meer voor, langere periodes van droogte en langere natte periodes wisselen zich af en dit alles door klimaatverandering. We weten dit en we kunnen dit aantonen, maar wat voor directe gevolgen heeft dit voor mij, mijn huis, mijn woonplaats, mijn bedrijf, mijn gemeente? Van welke van deze veranderingen ga ik het meeste last krijgen en hoe goed is mijn directe leefomgeving hier al op voorbereid? Als je door deze vragen getriggerd wordt en graag meer inzicht krijgt in deze vraagstukken dan is deze workshop over de klimaatatlas iets voor jou!

Het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) heeft de klimaatatlas laten ontwikkelen. De klimaatatlas bestaat uit meerdere kaarten die ieder op hun eigen manier de klimaatproblematiek van het beheergebied inzichtelijk maken. Zo laat bijvoorbeeld de droogleggingskaart zien hoeveel waterbergingsruimte je hebt in je systeem, de hittestress kaart in welke delen van het gebied je meer of minder warmte ervaart en de wateroverlast kaart waar je water voor problemen zorgt na extreme neerslag. De klimaatatlas is beschikbaar voor iedereen en wordt steeds verder uitgebreid! Tijdens deze interactieve workshop gaan we aan de hand van verschillende casussen aan de slag met deze kaarten en maken we kennis met het nut en de praktische toepassing van de klimaatatlas. Kortom; een hele nuttige workshop waarna je met direct toepasbare kennis naar huis gaat.

Thema 4: Vraaggestuurd onderzoek voor een klimaatbestendige stad

Dit najaar start het NKWK-consortium Klimaatbestendige stad (KBS) onderzoek naar praktische instrumenten en afwegingsmethodieken voor het klimaatbestendiger maken van de stedelijke omgeving. Groenblauwe maatregelen, gezondheid en kosten-baten zijn daarbij belangrijke onderwerpen. Het onderzoek in 2017 dekt niet de hele kennisagenda van NKWK-KBS. Het consortium wil het onderzoek volgend jaar verbreden en verdiepen. Omdat we vraaggestuurd willen werken, gaan we in de sessie met de deelnemers in gesprek over de onderzoeksthema’s van volgend jaar. Uw input is daarbij dringend gewenst. Waar heeft u behoefte aan en welke mogelijke rol ziet u voor uw organisatie in het onderzoek; als mede-opdrachtgever, deelnemer aan een ‘community of practice’ of klankbordgroep of inbreng van een pilot voor praktische toepassing van onderzoeksresultaten?

De sessie start met een korte presentatie van de kennisagenda van NKWK-KBS en het voorgenomen onderzoek. Daarna volgt een interactief deel, waarbij per thema de wensen en eventuele rollen besproken worden. De opbrengst van deze gesprekken is input bij het bepalen van de onderzoeksagenda 2018.