Programma projectbezoek Amersfoort

Het zesde projectbezoek in de NKWK-KBS projectentournee vindt plaats in Amersfoort. De organisatie heeft een afwisselend programma samengesteld waarin u te weten komt hoe Amersfoort werk maakt van een klimaatbestendige stad. 

De ochtend begint in de raadzaal van Amersfoort met een welkom door Joke van Wensem (trekker NKWK-KBS) en een toelichting op het projectbezoek door Charles Rijsbosch (gemeente Amersfoort). Daarna brengen we een bezoek aan inspirerende projecten in Amersfoort. U kunt kiezen uit vier verschillende routes met onderstaande thema’s: Water in een middeleeuws stadshart, Klimaatbestendige pleinen, Amersfoort aan de Eem en Lessen uit het bouwen in andermans afwateringsgebied.

In de middag gaat u zelf aan de slag in verdiepende sessies waar kennisdeling centraal staat. U kunt deelnemen aan de volgende themasessies: Beleid, Ambitie & Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie; Bewoners aan zet; TRAP 2050: monitoren van voortgang klimaatadaptatie en Onderzoek naar klimaatbestendige stad.

Locatie

Projectbezoek Amersfoort, donderdag 30 november 2017, 09:00 – 17:30 uur

Ontvangst: Stadhuis Amersfoort (Stadhuisplein 1, 3811 LM Amersfoort)

Locatie lunch en middagprogramma (vanaf 12.30 uur) : Hotel NH Amersfoort (Stationsstraat 75, 3811 MH Amersfoort)

Programma

Uitgebreide omschrijvingen van de projectbezoeken in de ochtend en de themasessies in de middag staan onder het programma.

Download het programmaboekje. Hierin staan ook de wandelroutes door de binnenstad.

09:00 – 09:30 uur Inloop en ontvangst
09:30 – 10.00 uur Opening en inleidingen
10:15 – 12:30 uur Projectbezoek, keuze uit 4 mogelijkheden
a. Water in een middeleeuws stadshart
b. Klimaatbestendige pleinen
c. Amersfoort aan de Eem
d. Lessen uit het bouwen in andermans afwateringsgebied
12:30 – 13:30 uur Lunch
13:30 – 13:40 uur Plenaire inleiding op de middag
13:40 – 16:00 uur Themasessies
1. Beleid, Ambitie & Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (2 rondes)
2. Bewoners aan zet (2 rondes)
3. TRAP 2050 – monitoren van voortgang klimaatadaptatie (2 rondes)
4. Onderzoek naar klimaatbestendige stad (middagvullend)
16:00 – 16:15 uur Plenaire terugkoppeling uit de themasessies
16:15 – 16:30 uur Afsluiting programma met wethouder en heemraad
16:30 – 17:30 uur Borrel

Informatie over excursies in de ochtend

Route a: Water in een middeleeuws stadshart (stadswandeling)

Amersfoort heeft, net als veel andere steden, een historische binnenstad met een grachtenstelsel. De effecten van klimaatverandering manifesteren zich extra in de stad en vooral de dichtbebouwde binnenstad. Welke kansen en beperkingen biedt een historische binnenstad bij het nemen van klimaatmaatregelen? Met de rondwandeling door de binnenstad proberen we het aspect ‘cultuurhistorie’ in het klimaatperspectief te plaatsen en bezoeken we:

  • De Koppelpoort, de water- en landpoort waar Amersfoort bekend van is en vertellen daar het verhaal van het water uit de Gelderse Vallei dat door Amersfoort moet
  • De Boldershof, een buurtje waar de bewoners zelf aan de slag wilden met vergroening en daar sneller wilden dan de gemeente
  • Een locatie waar extra aandacht is geweest voor de groeiplaats van de bomen, daar waar bomen en groen vaak onder druk staan in een stedelijk omgeving

Route b: Klimaatbestendige pleinen (stadswandeling)

We merken de effecten van zomerse stortbuien en aanhoudende warmte die vastgehouden wordt in de stad. We zien ondertussen dat op veel plekken de steden blijven verstenen. In Amersfoort is een transformatie gaande waar versteende pleinen worden aangepakt. In deze wandeling vertellen we wat Amersfoort doet aan deze versteende pleinen. We komen langs:

  • De Zonnehof, tot voor kort een versteend plein dat op initiatief van de omliggende bedrijven is aangepakt en met extra aandacht voor groen en waterberging
  • Het stationsplein, de plek die op korte termijn klimaatbestendig wordt aangepakt, we lichten daarbij ook de rol van citizen science toe met de metingen ontwikkeld door de bewoners van Amersfoort
  • Wilhelminalaan, de verbindingsweg van het station naar de Berg. Op dagen van hevige regenval verandert deze straat in een kolkende rivier. Om het water beter te reguleren zijn er passende maatregelen getroffen tijdens het opnieuw aanleggen van de riolering.
  • Een locatie waar extra aandacht is geweest voor de groeiplaats van de bomen, daar waar bomen en groen vaak onder druk staan in een stedelijk omgeving

Route c: Amersfoort aan de Eem (busrondrit)

De stad Amersfoort dankt zijn ontstaan en naam aan een doorwaadbare plaats of voorde in de rivier de Eem, vroeger Amer genaamd. Water en Amersfoort zijn dus onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het water heeft de stad veel voorspoed gebracht, maar ook menig tegenslag. Water bedreigt Amersfoort van twee kanten, vanuit het achterland en vanuit de Eem. In Amersfoort komt het bekensysteem van de Gelderse Vallei samen en via de Eem staat de stad in verbinding met het Randmeer. Deze ligging is mede bepalend voor de vormgeving van de stad. Met deze route bezoeken we drie locaties die kenmerkend voor Amersfoort aan de Eem zijn:

  • Het waterbergingsgebied Schammer, waar overtollige water uit de Gelderse Vallei tijdelijk bovenstrooms van Amersfoort kan worden vastgehouden en waar natuur en recreatie ook een plek hebben gekregen
  • Een klimaatrobuuste tuin, een van de voorbeeldtuinen in Amersfoort die het overgrote deel van het regenwater vasthoudt en zorgt dat regenwater wordt vastgehouden daar waar het valt
  • Het Meander Medisch Centrum, een plek waar rekening is gehouden met de ligging langs de Eem, de kans op overstromen en waar de vitale functies ‘waterproof’ zijn aangelegd

Route d: Lessen uit het bouwen in andermans afwateringsgebied (busrondrit)

Aan de noordzijde van Amersfoort wordt al 15 jaar gebouwd aan de nieuwe wijk Vathorst. De plannen voor Vathorst zijn ontwikkeld voor 2000 en voor de bekende klimaatscenario’s was er veel aandacht voor water en groen. Momenteel is ruim driekwart van de circa 11.000 woningen gerealiseerd en bewoond door ongeveer 23.000 mensen. We kijken wat er in de praktijk terecht is gekomen van de plannen uit 2000 en wat de ervaringen zijn met een dergelijke nieuwe wijk en het veranderende klimaat. We bezoeken daarbij:

  • De Workumsluis, lichten daar de principes achter Vathorst toe en staan onder andere stil bij het toegenomen belang van recreatief gebruik van het water
  • ABC Vathorst De Laak, een scholencomplex van 1100 leerlingen dat bezig is het schoolplein te vergroenen, in het belang van de kinderen en de omgeving
  • De parkeerplaats waar waterpasserende verharding is toegepast en we proefondervindelijk leren hoe dit werkt

Informatie over themasessies in de middag

In de middag delen we kennis en inventariseren we kennisvragen. Dat doen we in drie thematische sessies in twee rondes van elk een uur of een middagvullende workshop.

Thema 1: Beleid, Ambitie & Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (2 rondes)

Hoe ga je van papieren wil naar uitvoering in de praktijk? In deze sessie staan beleid, ambitie en het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie centraal. Er zal worden gekeken hoe de gemeente Amersfoort, maar ook het Waterschap Vallei en Veluwe het beleid klimaatbestendig maakt. Welke ambities zijn er? Zijn de ambities verenigbaar of zijn er verschillende belangen? Ten slotte wordt de samenwerking tussen de gemeente en het waterschap besproken, waar de blue deal met een onderzoeksprogramma uit is voortgekomen. Naast beleid en ambitie zal er een regionaal manifest met actieprogramma worden gepresenteerd, waarin ook een link wordt gelegd naar het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie en de stresstesten.

Thema 2: Bewoners aan zet (2 rondes)

Amersfoorters nemen op verschillende vlakken initiatief om de stad klimaatbestendig te maken en hun medebewoners daarbij te betrekken. Voorbeelden hiervan zijn Meet je stad! Operatie Steenbreek/ Lekker in je tuin en de groene schoolpleinen. De bewoners willen sneller dan de gemeente, hoe faciliteer en stimuleer je dat als gemeente en waterschap? Het zijn niet alleen de bewoners die de agenda bepalen, ook bedrijven rondom Zonnehof nemen de ambassadeursrol op zich om het plein “klimaatproof” te maken. Hoe kan de Zonnehof als voorbeeld fungeren voor andere bedrijven-initiatieven en kunnen en moeten de gemeente en het waterschap hierin eenzelfde rol vervullen als bij bewonersinitiatieven?

Thema 3: TRAP 2050 – monitoren van voortgang klimaatadaptatie (2 rondes)

Hoe klimaatbestendig werken we al? Amersfoort ontwikkelt een methode om de voortgang in een programma rond klimaatadaptatie (water, hitte, droogte) te monitoren, zodat de volgende stappen in het werken aan een klimaatbestendige stad kunnen worden vastgesteld. Deze managementtool helpt om overzicht te krijgen en te houden in werkzaamheden, producten, projecten en ook in de communicatie naar bestuur en inwoners. In deze sessie willen we de tool presenteren, maar ook de discussie aangaan in hoeverre een dergelijke methode ook voor andere gemeenten of waterschappen zou werken.

Thema 4: Onderzoek naar klimaatbestendige stad (middagvullende workshop)

Dit najaar is het NKWK Onderzoeksprogramma Klimaatbestendige stad (KBS) gestart. Dit is een vraaggestuurd programma, waarin een breed consortium onderzoek doet naar praktische instrumenten en afwegingsmethodieken voor het klimaatbestendiger maken van de stedelijke omgeving. De onderzoeksthema’s voor 2017 zijn groenblauwe maatregelen, gezondheid en afweging van kosten-baten.

De workshop beslaat de hele middag en bestaat uit twee onderdelen. Het eerste onderdeel start met een presentatie van de voorlopige resultaten uit 2017, gevolgd door een interactief deel waarin we in kleine groepen graag van u horen wat u er van vindt. In het tweede onderdeel bespreken we de programmering van het onderzoek in 2018. Na een korte presentatie gaan we opnieuw uiteen in kleine groepjes om te discussiëren over wat u belangrijk vindt om in 2018 in het onderzoek mee te nemen. De opbrengst van deze gesprekken is input bij het bepalen van het programma voor 2018.

Uw input in dit vraaggestuurde programma is zeer gewenst. Waar heeft u behoefte aan? En ziet u ook een rol voor uw organisatie in het onderzoek, als mede-opdrachtgever, sponsor, of deelnemer aan een community of practice of klankbordgroep?

Download het programmaboekje. Hierin staan ook de wandelroutes door de binnenstad.