Waterwijzer Landbouw en Waterwijzer Natuur: instrumenten voor klimaatrobuust beheer

Een groot aantal partners presenteerde onlangs twee nieuwe hulpmiddelen voor waterbeheerders: de Waterwijzer Landbouw en de Waterwijzer Natuur. Deze rekeninstrumenten geven inzicht in de effecten van hydrologische maatregelen op landbouw en natuur. Ze kunnen helpen Nederland klimaatbestendiger in te richten.

Waterbeheer heeft een direct effect op landbouw en natuur. Maar hoe werkt die invloed precies? Wat zijn de effecten van droogte, wateroverlast of verzilting? Wat staat ons te wachten nu het klimaat verandert, en hoe kan waterbeheer helpen om Nederland klimaatbestendiger te maken?
De hete, droge zomer van 2018 heeft de urgentie van deze vragen nog eens extra onderstreept. Om waterbeheerders te helpen bij het beantwoorden ervan, heeft een groot aantal partijen de handen ineengeslagen. Samen ontwikkelden ze twee instrumenten, de Waterwijzer Landbouw en de Waterwijzer Natuur. Hiermee kunnen waterbeheerders, maar ook andere partijen, concrete berekeningen uitvoeren. Zo kunnen ze van tevoren inschatten wat de effecten zullen zijn van bepaalde maatregelen en van klimaatverandering. Vervolgens kunnen ze integrale beheersplannen maken, waar zowel landbouw als natuur van profiteren.

Samen de schouders eronder

Deelnemende partijen zijn onder meer het Rijk, provincies, waterschappen, de landbouwsector, de drinkwatersector, kennisinstituten en terreinbeheerders. “Die partijen hebben samen een vraag en willen die graag samen beantwoorden”, verduidelijkt Rob Ruijtenberg van de Stichting Toegepast Onderzoek Waterbeheer (STOWA). “Daarom past dit project zo mooi binnen het gedachtegoed van het NKWK: samen de schouders eronder zetten, ook financieel.”

Maatwerk

De Waterwijzer Landbouw (WWL) geeft onder meer een inschatting van landbouwschade door droogte, verzilting of wateroverlast als gevolg van veranderende hydrologische omstandigheden. Deze veranderingen kunnen worden veroorzaakt door ander waterbeheer, herinrichtingsprojecten en waterwinning. Maar ook door het klimaat. Gebruikers kunnen de WWL snel en eenvoudig toepassen aan de hand van een ‘WWL-tabel’, maar ze kunnen er ook complexere maatwerkberekeningen mee uitvoeren.
De Waterwijzer Natuur toetst onder meer de haalbaarheid van bestaande natuurdoelen en voorspelt natuurpotenties bij uiteenlopende hydrologische omstandigheden. Op basis van verschillende factoren berekent deze Waterwijzer hoe kansrijk bepaalde vegetatietypen zijn. Ook genereert de Waterwijzer een kaart met de natuurwaarde die deze typen vertegenwoordigen. Alles is bijeengebracht in een ‘gebruiksvriendelijke schil’.

Gebruikers

Gebruiker van de Waterwijzers is onder meer de Adviescommissie Schade Grondwater (ACSG), die beoordeelt wanneer partijen in aanmerking komen voor schadevergoeding na een wijziging in de grondwaterstand. Ook de provincies en de waterschappen gebruiken de Waterwijzers als hulpmiddel bij het maken van hun diverse waterplannen, evenals het Rijk, inclusief het Deltaprogramma Zoetwater. De Waterwijzer Natuur helpt daarnaast terreinbeheerders zoals Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten.
De nieuwe Waterwijzers zijn state-of-the-art, benadrukt Ruijtenberg. Het zijn instrumenten die zijn ontwikkeld door, en in samenwerking met, alle belanghebbende partijen. “Het resultaat is iets om trots op te zijn”, zegt hij. “Het zijn uniforme, breed gedragen en praktische methoden voor het bepalen van klimaatbestendige relaties tussen waterhuishoudkundige condities, de veranderingen daarin, gewasopbrengsten en kans op het voorkomen van vegetatietypen. Alle betrokken partijen bevelen het gebruik ervan daarom van harte aan.”

Meer informatie:

Waterwijzers
Folder met beknopte informatie over de Waterwijzers